குருக்ஷேத்திரக் களத்தில் கிருஷ்ணர் அர்ஜுனனுக்கு வழங்கிய போதனையும், கி.பி. இரண்டாம் நூற்றாண்டில் நாகார்ஜுனர் ‘மூலமத்யமககாரிகை’யில் நிறுவிய தத்துவமும் வெவ்வேறு சூழல்களில் எழுந்தவை. இருப்பினும், “நான் செய்கிறேன்” என்ற அகங்காரம் கரையும் இடத்தில் மட்டுமே வாழ்க்கை முழுமை பெறுகிறது என்ற ஒற்றை புள்ளியில் இவை இரண்டும் இணைகின்றன.
கீதையின் மையமான ‘நிஷ்காம கர்மம்’ என்பது பலனை எதிர்பார்க்காமல் கடமையைச் செய்வதைக் குறிக்கிறது. கை உழைக்கும்போது மனம் பற்றற்று நிற்கும் இந்த ஆன்மிக நிலைக்கு, கீதையின் 5.14 ஸ்லோகம் மிக முக்கிய ஆதாரமாக அமைகிறது. இறைவன் கர்த்ருத்துவத்தையோ (Agency), செயல்களையோ உருவாக்குவதில்லை; இயற்கையே அனைத்தையும் நடத்துகிறது என்ற கிருஷ்ணரின் போதனை, மனிதன் எதையும் தனித்து இயக்குவதில்லை என்ற யதார்த்தத்தை உணர்த்துகிறது. இந்த இரண்டு கோட்பாடுகளும் இணையும்போதுதான், ஒருவன் செயலுக்குத் தயாராகும்போது முழுப் பொறுப்பையும், செயல் முடிந்தபின் அதன் விளைவை இயற்கையின் போக்காக ஏற்கும் ‘ஸ்திதப்ரஞ்ஞ’ நிலையை அடைகிறான்.
மறுபுறம், பௌத்தத்தின் அடிப்படை போதனையான ‘பிரதித்ய சமுத்பாதம்’ (சார்பு எழுச்சி), எவையும் தனித்து உருவாவதில்லை என்பதையும், ஒவ்வொரு நிகழ்வும் பல காரணங்களின் தற்காலிகச் சேர்க்கை என்பதையும் நிறுவுகிறது. நாகார்ஜுனர் இதனைத் தர்க்க ரீதியாக விரிவுபடுத்தி, அதன் தத்துவ முடிவான ‘சூன்யதா’வை (வெறுமை) முன்வைக்கிறார். எந்தவொரு அடையாளத்திற்கும் அல்லது நிகழ்விற்கும் நிலையான சாரம் இல்லை என்ற உண்மையை இது வெளிப்படுத்துகிறது. “தோல்வி என்னை வரையறுக்கிறது” என்று மனம் கற்பித்துக் கொள்ளும் கட்டமைப்பைச் சிதைப்பதன் மூலம், துன்பத்திலிருந்து விடுதலையளிக்கும் ‘விமுக்தி’யை இத்தத்துவம் சாத்தியமாக்குகிறது.
ஆழமாக நோக்கினால், கீதை குறிப்பிடும் ‘இயற்கையின் இயக்கம்’ என்பது பௌத்தம் சொல்லும் ‘சார்பு எழுச்சியின்’ மற்றொரு வடிவமே ஆகும். விளைவுகளில் நிலையான சாரம் இல்லை என்று உணரும் ‘சூன்யதா’வின் செயல்முறை வடிவமே கீதை சொல்லும் ‘நிஷ்காம கர்மம்’. கீதை “என்ன செய்வது?” என்ற செயலின் தர்மத்திலிருந்து தொடங்கி உள்நோக்கி வருகிறது; பௌத்த மரபு “ஏன் வலிக்கிறது?” என்ற மனதின் இயக்கத்திலிருந்து தொடங்கி வெளிநோக்கி வருகிறது.
இந்த இரண்டு மரபுகளும் சந்திக்கும் புள்ளியில் ஒரு புதிய புரிதல் நிகழ்கிறது. அங்கு செயல் இருக்கிறது, ஆனால் “நான் செய்கிறேன்” என்ற அகங்காரம் இல்லை; பொறுப்பு இருக்கிறது, ஆனால் தன்னிச்சையாகச் செயல்படுகிறேன் என்ற கர்த்ருத்துவ கர்வம் இல்லை; வலி இருக்கிறது, ஆனால் அந்த வலியால் அடையாளப்படுத்தப்படும் “நான்” எனும் பிம்பம் இல்லை. இந்த அகவயமான விடுதலையே இவ்விரு மரபுகளும் முன்வைக்கும் வாழ்வியல் தரிசனம்.
கீதைக்கும் நாகார்ஜுனருக்கும் இடையிலான இந்த நுட்பமான முரணை ஒரு தத்துவ நகைச்சுவையாகவே அணுகலாம். கீதையின் 5.14 ஸ்லோகம் ‘ஸ்வபாவஸ்து ப்ரவர்ததே’ என்கிறது—அதாவது, இயற்கையின் ஸ்வபாவமே (இயல்பு) அனைத்தையும் இயக்குகிறது என்பது கிருஷ்ணரின் துணிபு. ஆனால், நாகார்ஜுனர் சூன்யதாவை வரையறுக்கும்போது ‘நிஷ்ஸ்வபாவம்’ என்கிறார்—அதாவது, எதற்கும் சுயமான ஸ்வபாவம் (மாறாத சாரம்) என்பதே இல்லை என்பது அவர் வாதம். கிருஷ்ணர் ஸ்வபாவத்தை இயற்கையின் பேராற்றலாகவும் இயக்கு சக்தியாகவும் நிறுவுகிறார்; நாகார்ஜுனரோ அதே ஸ்வபாவத்தை ஒரு தர்க்க ரீதியான கட்டுக்கதையாகக் கலைக்கிறார். ‘ஸ்வபாவம்’ என்ற ஒரே சொல்லைக் கையில் எடுத்துக்கொண்டு இருவரும் எதிரெதிர் திசைகளில் பயணித்தாலும், வியக்கத்தக்க வகையில் அவர்கள் வந்தடையும் புள்ளி ஒன்றுதான்: “நான் செய்கிறேன்” என்ற அகங்காரம் அற்ற அந்த விடுதலையில்தான் இருவரும் கை கோர்க்கிறார்கள். இந்த முரண் நகைச்சுவை, தத்துவத்தின் விசித்திரமான அழகியலை நமக்கு உணர்த்துகிறது.